İki yatırımcı 500.000 £’lik portföy tutuyor. Biri 375.000 £ borçlanabiliyor, diğeri 150.000 £. İkisinin de kurumla ilişkisi aynı ve kimseye haksızlık yapılmıyor. Fark tamamen ne tuttuklarında.
Borçlanma kapasitesi portföy değerinin fonksiyonu değildir. Portföy değerinin teminat kalitesi süzgecinden geçmiş halinin fonksiyonudur ve bu süzgeci anlamak, öngörülebilir davranan bir imkânla sizi şaşırtan bir imkân arasındaki farktır.
LTV gerçekte neyi ölçer
Kredi/teminat oranı, bir varlığın piyasa değerinin kredi verenin avans vereceği kısmıdır. 100.000 £’lik bir varlıkta %70 LTV, 70.000 £ borçlanmayı destekler.
Kalan %30 keyfi değildir. Bu, kredi verenin, stresli bir piyasada pozisyonu likide etmesi gereken sürede varlığın ne kadar düşebileceğine ve ne kadar kayma yaşanacağına dair tahminidir. Bu çerçeve, izleyen bütün LTV kararlarını açıklar.
Bandı ne belirler
Likidite başat etkendir. Günde on milyonlarca sterlin işlem gören bir FTSE 100 hissesinden dakikalar içinde ekran fiyatına yakın çıkılabilir. Günde 200.000 £ işlem gören bir küçük ölçekli hisseden çıkılamaz. Kredi verenin riski bugünkü fiyat değil, çıkışta elde edilebilecek fiyattır.
Volatilite etkiyi katlar. Yıllık %60 volatiliteye sahip bir hisse bir haftada makul biçimde %15 hareket edebilir. Kesinti (haircut), kredi zarara uğramadan önce bu hareketi soğurmalıdır.
Çeşitlendirme aritmetiği tümden değiştirir. Birbirinden bağımsız yirmi pozisyon birlikte hareket etmez; tek pozisyon yalnız hareket eder. Bu nedenle aynı menkul kıymet, portföyün ne kadarını temsil ettiğine göre farklı efektif LTV taşıyabilir.
Şirket olayları süreksizlik getirir. Devralma sürecindeki, yeniden yapılandırma bekleyen veya işlem sırası kapanma riski taşıyan hisseler rutin olarak kapsam dışı bırakılır ya da ağır kesintiye tabi tutulur; çünkü boşluk (gap) riski hızlı tepki vererek yönetilemez.
Tipik bantlar
| Varlık sınıfı | Gösterge LTV |
|---|---|
| Devlet tahvilleri (gelişmiş ülke) | %85 |
| Geniş kapsamlı endeks ETF’leri | %75 |
| Büyük ölçekli endeks hisseleri | %70 |
| Sektörel ve tematik ETF’ler | %60 |
| Diğer borsada işlem gören hisseler | %50 |
| Küçük ölçekli, likit olmayan, olay odaklı | %0–30 |
Bunlar göstergedir. Her kurum kendi uygunluk listesini tutar ve pozisyonlar likidite ile volatilite değiştikçe bantlar arasında yer değiştirebilir.
Yoğunlaşma: insanları şaşırtan kural
İmkânların çoğu bir yoğunlaşma katmanı uygular. Yaygın yapı, tek bir varlığı tam LTV amacıyla portföyün belirli bir oranıyla — diyelim %20 — sınırlar; aşan kısım düşük oran alır ya da hiç almaz.
İki yatırımcıya dönelim. Birincisi endeks hisselerinde yirmi adet 25.000 £’lik pozisyon tutuyor: hiçbir pozisyon %5’i aşmıyor, baştan sona %70 LTV uygulanıyor, kapasite 350.000 £. İkincisi tek bir orta ölçekli hissede 400.000 £, dört hisseye dağılmış 100.000 £ tutuyor. Yoğunlaşmış varlıkta yalnızca ilk 100.000 £ tam LTV alıyor, kalan 300.000 £ ağır kesintiye uğruyor. Aynı portföy değeri, yarısından az kapasite.
Kimseye farklı bir şey söylenmedi. Sadece farklı portföyler kurdular.
Kapasite piyasayla birlikte hareket eder
LTV bazlı kredilendirmenin en önemli özelliği: kapasiteniz sürekli yeniden hesaplanır, kredi bakiyeniz hesaplanmaz.
%70 LTV ile 500.000 £’lik portföy 350.000 £ destekler. 250.000 £ kullanırsanız 100.000 £ tamponunuz olur. Şimdi piyasa %20 düşsün:
- Portföy: 400.000 £
- Kapasite: 280.000 £
- Bakiye: hâlâ 250.000 £
- Tampon: 30.000 £
Piyasadaki %20’lik düşüş tamponunuzun %70’ini yedi. Bir %10 daha, sizi açığa düşürüp teminat çağrısı tetikler. Bu asimetri — kapasite düşer, borç düşmez — borçlananı şaşırtan neredeyse her teminat çağrısının arkasındaki mekanizmadır.
LTV ile teminat oranı karıştırılmamalı
İki kavram sık karıştırılır. LTV, kredi verenin bir varlığa karşılık ne kadar avans vereceğini söyler; kapasitenizi belirler. Sürdürme oranı ise mevcut teminat değerinizin kredi bakiyenize bölümüdür; hesabınızın ne kadar güvende olduğunu söyler.
LTV kullanmadan önce, sürdürme oranı kullandıktan sonra önem kazanır. %70 LTV ile 350.000 £ kapasiteniz olabilir; ancak bu kapasitenin tamamını kullanırsanız sürdürme oranınız daha ilk günden teminat çağrısı seviyesine yakın başlar. İkisini ayrı ayrı takip edin: biri ne kadar borçlanabileceğinizi, diğeri ne kadar borçlanmanız gerektiğini söyler.
Sağlam davranan bir imkân kurmak
Dört pratik ilke:
Kapasitenizin belirgin biçimde altında borçlanın. Azaminin %50’sini hedef değil, çalışma limiti sayın. “Kullanılabilir” ile “makul” arasındaki boşluk, düşüşten sağ çıktığınız yerdir.
Yalnızca getiri için değil, kapasite için çeşitlendirin. Daha çeşitlendirilmiş bir portföy daha iyi LTV’lerle daha fazla borçlanma destekler. Çeşitlendirme iki kez kazandırır.
Hangi varlıklarınızın kırılgan olduğunu bilin. Kurumdan yalnızca toplam değil, her pozisyona uygulanan LTV’yi isteyin. İhtiyacınız olan sayı, streste bandı en çok değişme ihtimali olan varlığa ait olandır.
Henüz yaşamadığınız düşüşü modelleyin. %20, %30 ve %40 düşüş sonrası konumunuzu kullanımdan sonra değil, öncesinde hesaplayın. Aritmetik birkaç dakika sürer; alternatifi bunu bir pazartesi sabahı öğrenmektir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. LTV seviyeleri temsilidir ve gözden geçirmeye tabidir.